SAU BÀI HỌC NÀY EM SẼ:
- Hiểu được tầm quan trọng của bảo mật và an toàn CSDL.
- Biết một số biện pháp bảo vệ hệ CSDL.
- Biết cách phân quyền người dùng.
- Biết cách phòng ngừa mất mát, sai lệch dữ liệu.
1. BẢO MẬT HỆ CƠ SỞ DỮ LIỆU
Website âm nhạc có nhiều loại người dùng. Mỗi người cần được cấp quyền truy cập khác nhau.
🎯 Ý CHÍNH CẦN NHỚ
Phân quyền là việc xác định mỗi người dùng được phép làm gì đối với CSDL.
Không nên cho tất cả người dùng toàn quyền, vì có thể dẫn đến:
- Sửa hoặc xoá dữ liệu không đúng.
- Làm lộ dữ liệu.
- Làm mất an toàn CSDL.
| Nhóm | Quyền |
|---|---|
| Nhóm 1 | Không cần đăng nhập, chỉ tìm kiếm và xem |
| Nhóm 2 | Xem + thêm dữ liệu |
| Nhóm 3 | Xem + thêm + sửa + xoá dữ liệu |
| Nhóm 4 | Toàn quyền |
🧠 MẸO NHỚ: Nhóm 1: XEM | Nhóm 2: XEM + THÊM | Nhóm 3: XEM + THÊM + SỬA + XOÁ | Nhóm 4: TOÀN QUYỀN
| Nhóm | Tài khoản | Quyền chính |
|---|---|---|
| Nhóm 1 | guest | Xem, tìm kiếm |
| Nhóm 2 | moderator | SELECT, INSERT |
| Nhóm 3 | master_mod | SELECT, INSERT, UPDATE, DELETE |
| Nhóm 4 | admin | Toàn quyền |
🎯 Cần nhớ
SELECT → xem/lấy dữ liệu | INSERT → thêm dữ liệu | UPDATE → sửa dữ liệu | DELETE → xoá dữ liệu
🧠 SELECT – INSERT – UPDATE – DELETE = Xem – Thêm – Sửa – Xoá
Phân quyền thôi chưa đủ để bảo mật CSDL. Cần kết hợp:
- Phân quyền đúng người, đúng quyền.
- Bảo vệ tài khoản và mật khẩu.
- Quy định ý thức, trách nhiệm của người dùng.
- Giám sát hoạt động của hệ thống.
- Lưu lại hoạt động dưới dạng log file để kiểm tra khi cần.
- Có kế hoạch xử lí sự cố.
- Có biện pháp bảo vệ mạng, phần cứng và phần mềm.
⭐ BẢO MẬT CSDL = PHÂN QUYỀN + BẢO VỆ TÀI KHOẢN + GIÁM SÁT + XỬ LÍ SỰ CỐ
❓ CÂU HỎI
Nêu tóm tắt các quyền của các tài khoản moderator và admin.
✅ ĐÁP ÁN
- moderator: Có quyền SELECT, INSERT → xem và thêm dữ liệu.
- admin: Có toàn quyền đối với các bảng trong CSDL music.
🧠 Nhớ nhanh: Moderator = Xem + Thêm | Admin = Tất cả
2. BẢO ĐẢM AN TOÀN DỮ LIỆU
Bảo đảm an toàn dữ liệu là đảm bảo dữ liệu trong CSDL:
- Không bị mất.
- Không bị sai lệch.
- Có thể khôi phục khi xảy ra sự cố.
Một số sự cố có thể xảy ra:
- Mất điện, điện quá tải.
- Thiết bị lưu trữ hỏng.
- Phần cứng, phần mềm gặp sự cố.
- Dữ liệu bị mất hoặc sai lệch.
| Sự cố | Giải pháp |
|---|---|
| Cấp điện không đủ công suất | Xây dựng hệ thống cấp điện đủ công suất |
| Điện quá tải | Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện |
| Mất điện đột ngột | Sử dụng bộ lưu điện (UPS) |
🧠 ⚡ Mất điện → UPS | ⚡ Quá tải → Kiểm tra | ⚡ Thiếu → Đảm bảo đủ công suất
Thiết bị lưu trữ như ổ đĩa cứng có thể bị hỏng → dữ liệu có thể bị mất.
Biện pháp:
- Theo dõi thời gian sử dụng thiết bị.
- Thay thiết bị trước khi có nguy cơ hỏng.
- Sử dụng thiết bị lưu trữ dự phòng.
- Sao lưu dữ liệu định kì.
⭐ SAO LƯU = TẠO BẢN DỰ PHÒNG CỦA DỮ LIỆU
Sao lưu giúp có thể khôi phục dữ liệu khi dữ liệu gốc bị mất hoặc thiết bị lưu trữ bị hỏng.
🎯 DỮ LIỆU GỐC → SAO LƯU → BẢN DỰ PHÒNG → KHÔI PHỤC KHI CÓ SỰ CỐ
Chính sách an toàn dữ liệu phải xác định:
- Các sự cố có thể xảy ra.
- Cách phòng ngừa.
- Cách khắc phục.
- Trách nhiệm của người vận hành.
- Phương án sao lưu và phục hồi dữ liệu.
⭐ AN TOÀN DỮ LIỆU = PHÒNG NGỪA + SAO LƯU + PHỤC HỒI
❓ CÂU HỎI
Vì sao cần phải sao lưu dữ liệu định kì?
✅ ĐÁP ÁN
Cần sao lưu dữ liệu định kì vì khi xảy ra sự cố như hỏng thiết bị, mất dữ liệu hoặc dữ liệu bị sai lệch, ta có thể sử dụng bản sao lưu để khôi phục dữ liệu.
🧠 Sao lưu → Có bản dự phòng → Có thể phục hồi → Giảm mất mát dữ liệu.
🔴 LUYỆN TẬP
Câu 1. Tại sao cần phải có những quy định về ý thức và trách nhiệm của người dùng đối với tài khoản của mình và dữ liệu trong CSDL?
✅ ĐÁP ÁN
Vì người dùng có thể làm lộ tài khoản, mật khẩu hoặc sử dụng quyền không đúng cách, gây mất an toàn cho CSDL.
- Bảo vệ tài khoản.
- Không để lộ mật khẩu.
- Sử dụng đúng quyền được cấp.
- Bảo vệ dữ liệu.
Câu 2. Tại sao cần có những quy định về ý thức trách nhiệm của những người vận hành hệ thống?
✅ ĐÁP ÁN
Vì người vận hành có vai trò trực tiếp trong việc quản lí hệ thống. Nếu vận hành sai có thể làm mất dữ liệu, sai lệch dữ liệu hoặc mất an toàn hệ thống.
- Làm việc đúng quy trình.
- Bảo vệ hệ thống.
- Phát hiện và xử lí sự cố.
- Sao lưu và phục hồi dữ liệu khi cần.
🔵 VẬN DỤNG
Tình huống
Một trung tâm dạy tiếng Anh có 4 giáo viên phụ trách: Luyện nghe, Luyện nói, Luyện đọc, Luyện viết.
CSDL có các bảng: diemnghe, diemnoi, diemdoc, diemviet.
Học viên chỉ được xem điểm của mình. Mỗi giáo viên được xem bảng điểm môn mình phụ trách. Chỉ có một người dùng có toàn quyền.
✅ ĐÁP ÁN
| Đối tượng | Quyền được cấp |
|---|---|
| Học viên | Chỉ xem điểm của chính mình |
| Giáo viên nghe | Xem bảng diemnghe |
| Giáo viên nói | Xem bảng diemnoi |
| Giáo viên đọc | Xem bảng diemdoc |
| Giáo viên viết | Xem bảng diemviet |
| Người quản trị | Toàn quyền trên tất cả bảng |
🧠 Học viên → Xem điểm của mình | Giáo viên → Xem đúng môn mình dạy | Quản trị → Toàn quyền
🧠 SƠ ĐỒ NHỚ TOÀN BÀI
🔑 CÔNG THỨC NHỚ
📌 8 Ý HỌC SINH NHẤT ĐỊNH PHẢI NHỚ
- Bảo mật CSDL là bảo vệ CSDL khỏi truy cập, sử dụng trái phép.
- Phân quyền giúp mỗi người chỉ được thực hiện những thao tác cần thiết.
- SELECT → xem/lấy dữ liệu.
- INSERT → thêm dữ liệu.
- UPDATE → sửa dữ liệu.
- DELETE → xoá dữ liệu.
- Sao lưu định kì giúp có bản dự phòng khi dữ liệu gặp sự cố.
- An toàn dữ liệu = phòng ngừa + sao lưu + phục hồi.
🔑 CÂU CHỐT ĐỂ HỌC THUỘC
"Đúng người – Đúng quyền – Đúng dữ liệu;
Có sự cố – Có bản sao – Có thể phục hồi."
