GIÁO DỤC VIỆT NAM
Hai mô hình trường học mới sau sắp xếp: Quy mô lớn, quản trị hiện đại
Sắp xếp trường công lập theo định hướng tổ chức quy mô lớn nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và tối ưu nguồn lực
Trong bối cảnh ngành giáo dục đang đẩy mạnh chuyển đổi số và tối ưu hóa hệ thống quản trị, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề xuất hai mô hình trường học mới nhằm sắp xếp lại hệ thống trường công lập trên toàn quốc. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm mở rộng quy mô, nâng cao năng lực quản trị, tiết kiệm ngân sách và đảm bảo chất lượng giáo dục bền vững.
Căn cứ định hướng tại Công văn số 777/TTg-KGVX của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 6563/VPCP-KGVX của Văn phòng Chính phủ.
Vì sao cần sắp xếp?
Hệ thống trường công lập hiện nay còn nhiều cơ sở quy mô nhỏ, phân tán, dẫn đến lãng phí nguồn lực và khó khăn trong quản lý. Việc sắp xếp nhằm mở rộng quy mô trường học, nâng cao năng lực quản trị, tối ưu cơ sở vật chất và ngân sách.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong giáo dục đòi hỏi hạ tầng tập trung, đồng bộ. Trường quy mô lớn sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc đầu tư công nghệ, chuẩn hóa chương trình và phát triển đội ngũ giáo viên chất lượng cao.
Tham chiếu Công văn số 4054/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về sắp xếp, tổ chức mạng lưới cơ sở giáo dục.
Mô hình 1: Trường một cấp học quy mô lớn
Sơ đồ mô hình 1
Mô hình này áp dụng cho trường chỉ đào tạo một cấp học (Mầm non, Tiểu học, THCS hoặc THPT) nhưng có quy mô lớn với nhiều phân hiệu. Trường sẽ có một Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng và dùng chung bộ máy hành chính gồm kế toán, văn thư, thủ quỹ.
Các phân hiệu có thể nằm ở nhiều địa điểm khác nhau, nhưng quản lý thống nhất từ trường chính. Mô hình này giúp quản lý tập trung, giảm đầu mối hành chính và tăng hiệu quả điều hành. Học sinh ở các phân hiệu xa sẽ được bố trí phương án đưa đón.
Mô hình trường một cấp học quy mô lớn được trình bày theo định hướng tại Công văn số 4291/BGDĐT-GDTC và các văn bản hướng dẫn liên quan của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
"Xây dựng trường học quy mô lớn – Quản trị hiện đại – Chất lượng giáo dục bền vững."
Mô hình 2: Trường phổ thông nhiều cấp học
Sơ đồ mô hình 2
Khác với mô hình 1, trường phổ thông nhiều cấp học tích hợp từ hai đến ba cấp trong cùng một hệ thống: Tiểu học + THCS, THCS + THPT, hoặc Tiểu học + THCS + THPT. Trường có một Ban Giám hiệu, một bộ máy quản lý duy nhất và đảm bảo liên thông chương trình giữa các cấp.
Mô hình này đặc biệt phù hợp với các khu vực có mật độ dân số trung bình, nơi việc duy trì nhiều trường riêng lẻ cho từng cấp học là không hiệu quả. Học sinh được học liên tục trong cùng một môi trường, giảm gián đoạn khi chuyển cấp.
Mô hình trường phổ thông nhiều cấp học được đối chiếu với định hướng liên thông, tinh gọn đầu mối trong Công văn số 4054/BGDĐT-GDPT.
Sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý
Khi sáp nhập, số lượng Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, kế toán, văn thư và thủ quỹ sẽ được tinh gọn đáng kể. Đây là thách thức lớn nhất trong quá trình sắp xếp, đòi hỏi chính sách nhân sự hợp lý và nhân văn.
Phương án xử lý cán bộ dôi dư bao gồm: chuyển về phụ trách giáo dục cấp xã, chuyển sang giảng dạy, bố trí công việc khác phù hợp năng lực, hoặc cho nghỉ theo chế độ nếu đủ điều kiện. Tất cả đều đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động.
Điều kiện thực hiện và lợi ích kỳ vọng
Để triển khai thành công, các địa phương cần đảm bảo cơ sở vật chất đầy đủ, đội ngũ giáo viên đủ về số lượng và chất lượng, hạ tầng số đồng bộ, phương tiện đưa đón học sinh và chính sách hỗ trợ vùng khó khăn. Khi các điều kiện được đáp ứng, mô hình mới sẽ mang lại quản trị chuyên nghiệp, tiết kiệm ngân sách, tận dụng tối đa cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục, đẩy mạnh chuyển đổi số và tạo môi trường học tập hiện đại cho học sinh.
Các điều kiện triển khai tham chiếu Công văn số 6563/VPCP-KGVX và Công văn số 4291/BGDĐT-GDTC.
Việc sắp xếp trường học theo hai mô hình mới là xu thế tất yếu, phù hợp với định hướng phát triển giáo dục quốc gia giai đoạn 2025–2030. Thành công của chính sách phụ thuộc vào sự đồng thuận của xã hội, năng lực thực thi của các địa phương và sự quan tâm đầu tư của Nhà nước.
Văn bản tham chiếu
1. Công văn số 777/TTg-KGVX của Thủ tướng Chính phủ. 2. Công văn số 6563/VPCP-KGVX của Văn phòng Chính phủ. 3. Công văn số 4054/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo. 4. Công văn số 4291/BGDĐT-GDTC của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Lưu ý: Nội dung bài viết là phần tóm lược theo định hướng văn bản; cần đối chiếu bản gốc và số hiệu đầy đủ khi sử dụng chính thức.
