chủ đề 1 - máy tính và xã hội tri thức

Bài 1: Hệ Điều Hành

Khám phá vai trò, chức năng và mối quan hệ của hệ điều hành trong hệ thống máy tính.

SAU BÀI HỌC NÀY EM SẼ:

Trình bày được sơ lược lịch sử phát triển của các hệ điều hành thông dụng cho máy tính cá nhân (PC).
Chỉ ra được một số đặc điểm của hệ điều hành cho thiết bị di động.
Trình bày được một cách khái quát mối quan hệ giữa phần cứng, hệ điều hành và phần mềm ứng dụng cũng như vai trò của mỗi thành phần trong hoạt động chung của cả hệ thống.

1. Lịch sử phát triển hệ điều hành

A contemporary office desk featuring a dual monitor setup with stylish lighting, ideal for tech enthusiasts.

Hệ điều hành là gì?

Hệ điều hành là phần mềm hệ thống có nhiệm vụ quản lí, điều khiển máy tính và tạo môi trường để người dùng, phần mềm ứng dụng làm việc với phần cứng.

Các nhóm chức năng chính

🖥️

Quản lí thiết bị

📁

Quản lí lưu trữ

⚙️

Tổ chức chương trình

👤

Giao tiếp người dùng

🛠️

Cung cấp tiện ích

Giao diện người dùng

Giao diện dòng lệnh

Người dùng nhập câu lệnh để điều khiển máy tính.

Giao diện đồ họa

Sử dụng cửa sổ, biểu tượng, menu, chuột giúp thao tác dễ dàng.

🔌 Plug & Play

Là cơ chế giúp hệ điều hành tự động nhận biết thiết bị ngoại vi khi kết nối với máy tính.

Một số hệ điều hành phổ biến

🪟

Windows

Phổ biến trên PC, giao diện đồ họa thân thiện

🐧

Linux

Nguồn gốc UNIX, mã nguồn mở, ổn định

🍎

macOS

HĐH của Apple dành cho máy Mac

Câu hỏi phần 1

1. Nêu các nhóm chức năng chính của hệ điều hành.

2. Nêu các đặc điểm cơ bản của hệ điều hành máy tính cá nhân.

3. Nhóm chức năng nào thể hiện rõ nhất đặc thù của HĐH máy tính cá nhân?

1. Quản lí thiết bị; Quản lí lưu trữ dữ liệu; Tổ chức thực hiện chương trình; Giao tiếp với người dùng; Cung cấp tiện ích.

2. Giao diện thân thiện (đồ họa); Hỗ trợ chuột, bàn phím, thiết bị ngoại vi; Cơ chế Plug & Play; Hỗ trợ nhiều phần mềm.

3. Cung cấp môi trường giao tiếp với người sử dụng, đặc biệt là giao diện đồ họa.

2. Hệ điều hành cho thiết bị di động

Close-up view of a smartphone displaying apps, held by a hand, with a blurred laptop in the background.

Android và iOS

🤖

Android

Google phát triển

🍎

iOS

Apple phát triển

Đặc điểm của hệ điều hành di động

Giao diện thân thiện
Hỗ trợ màn hình cảm ứng
Sử dụng cảm biến nhận biết hành vi người dùng
Kết nối mạng di động
Hỗ trợ nhiều tiện ích
Phù hợp sử dụng khi di chuyển

Câu hỏi phần 2

1. Sự khác nhau giữa HĐH di động và HĐH máy tính cá nhân?

2. Vì sao HĐH di động ưu tiên giao tiếp thân thiện và kết nối mạng?

3. Kể tên 3 tiện ích thường có trên thiết bị di động.

1. HĐH di động chú trọng: cảm ứng, cảm biến, mạng di động, tiết kiệm năng lượng, sử dụng khi di chuyển.

2. Vì thiết bị di động được dùng khi di chuyển, thao tác bằng cảm ứng và thường xuyên cần kết nối Internet.

3. Máy ảnh (chụp ảnh, quay video); Bản đồ/GPS (tìm đường); Trình duyệt web (truy cập Internet).

3. Quan hệ giữa HĐH – Phần cứng – Phần mềm ứng dụng

Detailed view of a computer motherboard highlighting electronic components and technology connections.

Sơ đồ mối quan hệ

Người dùng→Phần mềm ứng dụng→Hệ điều hành→Phần cứng

Vai trò của hệ điều hành

Quản lí tài nguyên phần cứng
Điều phối các chương trình
Quản lí thiết bị
Tạo môi trường cho phần mềm ứng dụng hoạt động
Giúp phần mềm ứng dụng khai thác hiệu quả phần cứng

⭐ Cần nhớ:

Hệ điều hành là môi trường để phần mềm ứng dụng khai thác hiệu quả phần cứng.

Câu hỏi phần 3

1. Nêu lí do thiết bị xử lí đa năng cần có hệ điều hành.

2. Nêu mối quan hệ giữa phần cứng, PMUD và HĐH.

3. Có hay không trường hợp phần mềm chạy trên thiết bị không có HĐH?

1. Vì có nhiều phần cứng và chương trình, cần HĐH quản lí tài nguyên, điều phối và tạo môi trường hoạt động.

2. Phần cứng cung cấp tài nguyên → HĐH quản lí và điều khiển → PMUD sử dụng phần cứng thông qua HĐH.

3. Có thể có thiết bị chạy chương trình trực tiếp không cần HĐH đầy đủ. Cần HĐH khi có nhiều phần cứng, nhiều chương trình cần điều phối.

Luyện tập

Câu 1. Tính thân thiện của hệ điều hành

Tính thân thiện là khả năng giúp người dùng dễ hiểu, dễ thao tác thông qua giao diện đồ họa, biểu tượng, cửa sổ, chuột, cảm ứng,...

Câu 2. Giao tiếp với người sử dụng

HĐH cung cấp giao diện bằng bàn phím, chuột, cửa sổ, biểu tượng, menu,... Ở Windows thể hiện rõ nhất qua giao diện đồ họa.

Vận dụng

Câu 1. Hệ điều hành trong thiết bị gia dụng

Ngoài máy tính, còn thiết bị điện gia dụng nào sử dụng hệ điều hành?

Smart TV, đồng hồ thông minh, điện thoại, máy tính bảng, một số thiết bị gia dụng thông minh.

Câu 2. Lịch sử Linux và UNIX

Tìm hiểu lịch sử hệ điều hành LINUX và mối quan hệ với UNIX.

UNIX ra đời cuối những năm 1960. Linux phát triển đầu những năm 1990, theo hướng mã nguồn mở. Có nhiều bản phân phối: Ubuntu, Debian, Fedora. Linux là nền tảng của Android.

Tóm tắt cần nhớ

Hệ điều hành quản lí và điều khiển máy tính.
Hệ điều hành cung cấp môi trường cho phần mềm ứng dụng.
Hệ điều hành máy tính cá nhân có giao diện thân thiện và hỗ trợ thiết bị ngoại vi.
Hệ điều hành di động hỗ trợ cảm ứng, cảm biến và mạng di động.
Hệ điều hành là cầu nối giữa người dùng, phần mềm ứng dụng và phần cứng.

BÀI 1: HỆ ĐIỀU HÀNH