Bài 2 • Tin học – Chương trình GDPT 2018
Vai Trò Của Thiết Bị Thông Minh Và Tin Học Đối Với Xã Hội
Nhận biết thiết bị thông minh, biểu vai trò trong CMCN 4.0 và các thành tựu của Tin học
Mục tiêu bài học
Nhận biết và nêu ví dụ về thiết bị thông minh
Hiểu vai trò của thiết bị thông minh trong CMCN 4.0
Nhận thức vai trò và các thành tựu nổi bật của Tin học
Biết vai trò của Tin học đối với xã hội và cuộc sống
Thiết bị thông minh là gì?
Thiết bị thông minh là các thiết bị điện tử có khả năng hoạt động tự chủ nhờ vào phần mềm điều khiển, có thể kết nối mạng, trao đổi dữ liệu và hỗ trợ con người trong nhiều hoạt động.
Thiết bị thông minh có thể thu thập, xử lí và trao đổi dữ liệu qua Internet, Bluetooth hoặc Wi-Fi. Chúng ngày càng phổ biến trong đời sống hàng ngày.
Trí tuệ nhân tạo (AI)
AI giúp thiết bị thông minh có khả năng học hỏi, nhận diện giọng nói, hình ảnh và ra quyết định tự động.
Ví dụ về thiết bị thông minh
Đồng hồ thông minh
Máy giặt thông minh
Camera giám sát
Điện thoại thông minh
Máy tính bảng / Smart TV
Robot hút bụi
Một vật thể có từ khóa "thông minh / smart" khi có vi xử lí, hệ điều hành, nhận diện giọng nói hoặc hình ảnh, và kết nối Internet.
Vai trò của thiết bị thông minh trong CMCN 4.0
CMCN lần thứ nhất
Cơ khí hóa, máy hơi nước
CMCN lần thứ hai
Điện khí hóa, sản xuất hàng loạt
CMCN lần thứ ba & tư
Máy tính hóa, tự động hóa, IoT, AI, Big Data
CMCN 4.0 dựa trên công nghệ số và các thiết bị thông minh để 4.0 sản xuất, kinh tế số. IoT (Internet of Things) giúp các thiết bị kết nối, là thông tin tự động, ứng dụng trong giao thông, y tế, giáo dục, nông nghiệp.
IoT – Internet vạn vật
IoT là mạng kết nối các thiết bị thông minh để tự động thu thập, xử lí và trao đổi dữ liệu. Ứng dụng: nhà thông minh, giao thông, y tế, nông nghiệp.
Mô hình IoT
Cảm biến → Thu thập dữ liệu → Truyền qua mạng → Xử lí (Cloud/AI) → Phản hồi/Điều khiển thiết bị. Các thiết bị phối hợp hoạt động hiệu quả, tự động hóa nhiều quy trình.
Thiết bị nào là thiết bị thông minh?
📱 Điện thoại thông minh ✅
📷 Máy ảnh số thông thường ❌
🕰️ Đồng hồ treo tường ❌
🚗 Xe tự hành ✅
Ngoài những thiết bị trên, em còn biết thiết bị thông minh nào?
Các thành tựu của Tin học
Quản lí: xử lí công việc nhanh, chính xác
Tự động hóa sản xuất
Khoa học: mô phỏng, dự báo, nghiên cứu
Giáo dục: học trực tuyến, giải trí
Thay đổi cách làm việc, giao tiếp
Thay đổi đời sống: mua sắm trực tuyến, thanh toán điện tử
Một số thành tựu nổi bật
🌐 Mạng & Internet: kết nối toàn cầu, truyền thông đa phương tiện
💻 Ngôn ngữ lập trình: C, Python, Java, Scratch...
🗄️ Hệ quản trị CSDL: MySQL, Oracle, SQL Server
🧠 AI & Dữ liệu lớn (Big Data): nhận diện, dự báo, tự động hóa
Luyện tập
Tin học giúp em:
- Tra cứu tài liệu trên Internet.
- Học trực tuyến.
- Soạn thảo văn bản.
- Tính toán nhanh.
- Quản lí thời gian học tập.
- Trao đổi với thầy cô và bạn bè.
Gởi ý:
- Ứng dụng trực tuyến: ZOOM Cloud Meetings, Facebook, Google, GoToMeeting, Zingmp3, Instagram…
3. Thiết bị thông minh nào có thể nhận dạng hình ảnh?.
Gởi ý:
- Thiết bị thông minh nhận dạng hình ảnh: Smart Phone, Laptop, Camera Thông minh (Camera AI View),
4. Các phần mềm tin học văn phòng đã trở thành các phần mềm được dùng nhiều nhất. Em hãy nêu tác dụng của các phần mềm tin học văn phòng?
Gởi ý:
Tác dụng của phần mềm tin học văn phòng:
- Soạn thảo văn bản, lập bảng tính, tạo bài trình chiếu.
- Hỗ trợ học tập và làm việc nhanh chóng, chính xác.
- Giúp quản lí thông tin, báo cáo, tài chính và nâng cao hiệu quả công việc.
Vận dụng
1. Camera giám sát giao thông thông minh: tìm hiểu cách hoạt động, ứng dụng nhận diện biển số, phát hiện vi phạm, cảnh báo tự động.
Gởi ý:
- Camera giám sát giao thông kết nối với trung tâm điều hành qua cáp quang hoặc Internet để truyền hình ảnh và hỗ trợ xử lý sự cố, tai nạn kịp thời.
- Lợi ích: Giảm nhân lực, tiết kiệm chi phí và thời gian, nâng cao hiệu quả quản lý giao thông.
2. Xe tự hành được xem là một thành tựu điển hình của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Với xe tự hành, người dân không cần sở hữu xe cá nhân, muốn đi lại chỉ cần đặt xe qua Internet. Hãy tìm hiểu lợi ích của xe tự hành giúp hạn chế ô nhiễm, ùn tắc giao thông và giảm chi phí.
Gởi ý:
- Xe tự hành giúp giảm ùn tắc giao thông, tiết kiệm nhiên liệu, giảm tai nạn do con người, giảm khí thải gây ô nhiễm môi trường và giảm chi phí đi lại vì người dân có thể đặt xe qua Internet mà không cần sở hữu xe cá nhân.
Ôn tập nhanh – 6 câu trắc nghiệm
1. Thiết bị thông minh là gì?
a) Thiết bị dùng pin
b) Thiết bị điện tử có khả năng hoạt động tự chủ, kết nối mạng
c) Thiết bị đắt tiền
d) Thiết bị có màn hình
2. Đâu KHÔNG phải thiết bị thông minh?
a) Đồng hồ thông minh
b) Máy ảnh số thông thường
c) Điện thoại thông minh
d) Robot hút bụi
3. IoT là gì?
a) Một hệ điều hành
b) Mạng kết nối các thiết bị thông minh
c) Phần mềm diệt virus
d) Ngôn ngữ lập trình
4. CMCN 4.0 dựa trên nền tảng nào?
a) Hơi nước
b) Điện
c) Công nghệ số, AI, IoT
d) Cơ khí
5. Tin học giúp ích trong lĩnh vực nào?
a) Chỉ giáo dục
b) Chỉ giải trí
c) Nhiều lĩnh vực: quản lí, y tế, khoa học, giáo dục
d) Chỉ công nghiệp
6. Thành tựu nào sau đây thuộc Tin học?
a) Máy bay
b) Internet
c) Điện thoại bàn
d) Xe đạp
