A. Yêu cầu cần đạt
Biết cách thiết lập biến
Phân biệt được biến và từ khóa
Biết sử dụng lệnh gán và thực hiện một số phép toán trên kiểu số nguyên, số thực và xâu kí tự
1. Biến và Lệnh gán
Biến là tên (định danh) của một vùng nhớ dùng để lưu trữ giá trị (dữ liệu) và giá trị đó có thể thay đổi khi thực hiện chương trình. Trong Python, biến được tạo ra khi thực hiện lệnh gán.
Cú pháp lệnh gán:
<biến> = <giá trị>.
Khi thực hiện lệnh gán, giá trị bên phải sẽ được gán cho biến bên trái. Nếu biến chưa tồn tại, Python sẽ tự động tạo biến đó.
Python không yêu cầu khai báo kiểu dữ liệu trước, kiểu của biến được xác định tại thời điểm gán giá trị.
Có thể gán giá trị biểu thức cho biến (c = a + b). Có thể gán nhiều giá trị đồng thời cho nhiều biến: x, y, z = 1, 2, 3. Có thể thực hiện các phép toán +, -, *, /, ... trên các biến cùng kiểu.
GHI NHỚ: Biến là tên của một vùng nhớ dùng để lưu trữ dữ liệu và có thể thay đổi.
Quy tắc đặt tên biến: Chỉ gồm chữ cái tiếng Anh, số (0-9) và dấu gạch dưới "_". Không bắt đầu bằng chữ số. Phân biệt chữ hoa và chữ thường.
2. Các phép toán trên một số kiểu dữ liệu cơ bản
Phép toán trên kiểu số: Python hỗ trợ các phép toán số học cơ bản. Biểu thức được thực hiện từ trái sang phải, trừ phép lũy thừa (**) thực hiện từ phải sang trái.
Nếu có dấu ngoặc (), biểu thức trong ngoặc được thực hiện trước. Nếu trong biểu thức có cả số thực và số nguyên thì kết quả là số thực.
Phép toán trên kiểu xâu kí tự
Phép nối chuỗi: dùng dấu +. Phép lặp chuỗi: dùng dấu *. Khi nhân chuỗi với số ≤ 0, kết quả là chuỗi rỗng.
Lưu ý: Không thể cộng chuỗi với số trực tiếp. Cần chuyển đổi kiểu dữ liệu bằng str() nếu muốn nối số vào chuỗi.
GHI NHỚ: Các phép toán trên kiểu số: +, -, *, /, //, %, **. Các phép toán trên kiểu xâu: + (nối chuỗi) và * (lặp chuỗi).
3. Từ khóa
Từ khóa (keyword) là các từ đặc biệt dùng để xây dựng cấu trúc của ngôn ngữ lập trình. Không thể đặt tên biến trùng với từ khóa.
Python 3.x có 35 từ khóa. Các từ khóa phân biệt chữ hoa/thường (True là từ khóa, nhưng true không phải).
GHI NHỚ: Từ khóa là các từ đặc biệt trong ngôn ngữ lập trình. Không được đặt tên biến trùng với từ khóa.
Kiểm tra:
a) _if → Hợp lệ (bắt đầu bằng _).
b) global → Không hợp lệ (là từ khóa).
c) nolocal → Hợp lệ (nonlocal mới là từ khóa).
d) return → Không hợp lệ (là từ khóa).
e) true → Hợp lệ (True mới là từ khóa).
C. Củng cố – Vận dụng
THỰC HÀNH
Nhiệm vụ 1a: Tính (1 + 2 + 3 + ... + 10)³ trong Python.
Nhiệm vụ 1b: Tính 1/2 + 1/3 + 1/4 + 1/5.
Nhiệm vụ 1c: Gán x = 2, y = 5 rồi tính (x + y)(x² + y² - 1).
Nhiệm vụ 1d: Gán a = 2, b = 3, c = 4 rồi tính (a + b + c)(a + b - c).
Hướng dẫn. Trong môi trường Python, có thể thực hiện:
>>> (1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 + 10) ** 3 >>> 1/2 + 1/3 + 1/4 + 1/5 >>> x, y = 2, 5 >>> (x+y) ** 2 * (x ** 2 + y ** 2 - 1) >>> a, b, c = 2, 3, 4 >>> (a+b+c)*(a+b-c)
Nhiệm vụ 2: Gán giá trị cho biến R là bán kính hình tròn rồi viết chương trình tính và in ra: Chu vi hình tròn là; Diện tích hình tròn là.
Hướng dẫn. Soạn thảo và thực hiện chương trình: R = 4.5 pi = 3.14 print("Chu vi hình tròn là:", 2*R*pi) print("Diện tích hình tròn là:", pi*R*R) Hãy kiểm tra kết quả và so sánh với chế độ gõ lệnh trực tiếp.
LUYỆN TẬP
VẬN DỤNG
D. TRẮC NGHIỆM
